درباره طرح دادآر
ابتکاری برای پیشبرد شفافیت و عدالت
ماموریت ما
دادآر طرحی ملّی و حقوقی است که به ابتکار شورای ملّی حقوقدانان (NAIJ) و در راستای ثبت، مستندسازی و صیانت از حقیقت پایهگذاری شده است. رسالت این طرح بر سه محور استوار است: پاسداشت یاد و نام جانباختگان (یادمان)، پیگیری سرنوشت بازداشتشدگان و قربانیان ناپدیدسازی قهری (دادبان) ، و شناسایی عاملان و آمران نقض سازمانیافتهٔ حقوق بشر در ایران (دادیار). سامانهی دادآر ساختار قدرت، شبکهٔ روابط نهادی, و زنجیرهٔ مسئولیت در درون حاکمیت جمهوری اسلامی و نهادهای وابسته به آن را بهصورت نظاممند ترسیم و مستند میکند. این سامانه، با هدف آشکارسازی بیعدالتیهای ساختاری و نهادینهشده، بستری امن و ناشناس را برای گزارشدهی شهروندان فراهم میآورد و در عین حال، امکان بازبینی، راستیآزمایی و بهرهبرداری از این دادهها را در اختیار جامعهٔ بینالمللی، نهادهای حقوق بشری, و مراجع قضایی صالح قرار میدهد. دادآر در خدمت حفظ حافظهٔ جمعی ملّت ایران، تحکیم مستندسازی حقوقی، و پشتیبانی از خواست دادخواهانهٔ مردم ایران شکل گرفته است.
زمینه
در نظامی که اطلاعات بهصورت ساختاری مسدود میشود و شفافیت نه غایب، بلکه سرکوبشده است، نقض سازمانیافتهٔ حقوق بشر و فساد نهادینه در بیخبری رشد میکند. دادآر — طرحی ملّی و حقوقی از سوی شورای ملّی حقوقدانان— بر آن است تا با بهرهگیری از هوش جمعی شهروندان و فناوریهای نوین، ساختار قدرت، شبکهٔ روابط نهادی و زنجیرهٔ مسئولیت را آشکار سازد. ما بر این باوریم که ترسیم سلسلهمراتب قدرت، نخستین گام در مسیر پاسخگو کردن آن است. رسالت دادآر بر سه محور استوار است:
یادمان — پاسداشت یاد جانباختگان
یادبودی زنده در بزرگداشت کسانی که جان خود را در راه آزادی فدا کردند. یادمان داستانها، تصاویر, و میراث قربانیان را حفظ میکند تا هرگز فراموش نشوند. هر یادنامه گواهی بر شجاعت و یادآور هزینه انسانی سرکوب است.
دادبان — پیگیری سرنوشت بازداشتشدگان و ناپدیدشدگان
دادبان بانک اطلاعاتی مردمی برای مستندسازی وضعیت بازداشتشدگان سیاسی و قربانیان ناپدیدسازی قهری در جمهوری اسلامی است. دادبان بانگ کسانیست که صدایشان را در بند خفه کردهاند — زیرا هنگامی که جهان نظارهگر باشد، بیکیفرمانی دشوارتر میشود. دیده شدن، نخستین سپر در برابر ستم است.
دادیار — شناسایی عاملان و آمران نقض حقوق بشر
دادیار سامانهای برای شناسایی، ثبت، و مستندسازی هویت و نقش عاملان، آمران و ناقضان سازمانیافتهٔ حقوق بشر در ایران است. این بخش با ترسیم زنجیرهٔ فرماندهی و مسئولیت، پروندهٔ مستند هر فرد را برای بازبینی جامعهٔ بینالمللی، نهادهای حقوق بشری، و مراجع قضایی صالح تدوین میکند — تا هیچ ناقض حقوقی در گمنامی پنهان نماند.
سازوکار دادآر
گزارشدهی
گزارشدهندگان میتوانند اطلاعات خود را دربارهٔ افراد، نهادها یا رویدادهای خاص بدون افشای عمومی هویتشان به سامانهٔ دادآر ارسال کنند. هویت گزارشدهنده نزد سامانه محفوظ باقی میماند. در ضمن، برای تضمین اعتبار و راستیآزمایی هر گزارش، ثبت فرادادههای لازم — از جمله زمان، مکان تقریبی و منبع اطلاعات — الزامیست. این فرادادهها صرفاً در اختیار تیم راستیآزمایی دادآر قرار میگیرد و هرگز بهصورت عمومی منتشر نخواهد شد.
راستیآزمایی جامعهمحور
هر گزارش تحت یک فرآیند راستیآزمایی دقیق قرار میگیرد. ما از یک مدل ترکیبی استفاده میکنیم که تحلیلهای مبتنی بر هوش مصنوعی را با اعتدالسنجی از اعضای مورد اعتماد جامعه ترکیب میکند تا دقت و اعتبار دادهها تضمین شود.
ترسیم نگارهٔ دادهها
دادههای راستیآزماییشده در نگارهٔ دانش دادآر ثبت و یکپارچهسازی میشوند. این نگاره امکان ترسیم روابط میان افراد و نهادها، بازسازی ساختارهای فرماندهی و شناسایی حوزههای نفوذ را فراهم میآورد — و الگوهایی را آشکار میسازد که در گزارشهای پراکنده و منفرد قابل تشخیص نیستند.
زیرساخت فنّی
سامانهٔ دادآر بر پایهٔ فناوریهایی طراحی شده که امنیت، تابآوری, و حفاظت از حریم خصوصی را در هستهٔ معماری خود جای دادهاند. پایگاه دادهٔ گرافی برای مدلسازی روابط پیچیده میان افراد و نهادها، ذخیرهسازی غیرمتمرکز (IPFS) برای حفظ بادوام رسانهها و اسناد در برابر سانسور و حذف، و سازوکار اثبات کار (PoW) اختصاصی برای صیانت از یکپارچگی سامانه, ستونهای فنّی این زیرساخت را تشکیل میدهند.
به این ابتکار بپیوندید
دادآر طرحی مردمبنیاد است. چه توسعهدهنده باشید، چه پژوهشگر، چه حقوقدان، و چه شهروندی که شاهد بیعدالتی بوده است — مشارکت شما حیاتی است. با همراهی یکدیگر، جامعترین و دقیقترین مستند از ساختار قدرت نهادی و جرایم سازمان یافته در جمهوری اسلامی را پایهگذاری میکنیم — تا حقیقت ابدی شود.